TÜRK insanı geneti?i de?i?tirilmiş organizmalar (GDO) nedeniyle sağlığından mı olacak yoksa bu teknoloji refah ve avantaj mı sağlayacak? 26 Ekim’de yürürlü?e giren g?da ve yem amaçlı GDO’lu ürünlerin ithalatı, i?lenmesi, ihracatı, kontrol ve denetimine dair yönetmelik, bu soruları n yanında tartı?maları da beraberinde getirdi ve Türkiye’de gündemin zirvesine yerle?ti. Daha önce, gerekli denetim olmadığı için ülkeye girişi yasak olan ürünleri tartı?an Türkiye, artık geneti?i de?i?tirilmiş g?dalarla resmi olarak tanı??yor. Bu ?u demek: Akrep geni ta??yan pamuk, tavuk genli patates ve balık genli domates hayal ürünü de?il, gerçek. Türkiye’de biyogüvenlik yasası olmamasından denetim mekanizmasına ilişkin ?üphelere kadar birçok itirazın yapıldığı konuda en merak edilen ?ey, bu ürünlerin insan
sağlığına olan etkileri. Acaba bu ürünler birçokları nın iddia etti?i gibi gerçek bir tehlike mi yoksa açlığa ve yoksullu?a çare miş ??te tüm boyutları yla GDO dosyası…
Ceyda ERENO?LU / GAZETE HABERTÜRK
GDO NED?R?
DO?ADA kendi ba??na gerçekle?meyen, sadece laboratuvar ortamında genetik
de?i?iklik sonucu üretilen organizmalara “Geneti?i De?i?tirilmiş Organizma (GDO)”
denir. Örne?in, mısıra bir bakteriden alınan genin yerle?tirilmesi ancak laboratuvar ortamında ve insan eliyle gerçekle?ir.
‘3 KU?AK SONRA KISIRLIK BA?LAR’
?stanbul Üniv. ?stanbul T?p Fakültesi Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı Ö?retim Üyesi Prof. Dr. Kenan Demirkol:
Prof. Dr. Kenan Demirkol, Türkiye’nin hâlâ bir biyogüvenlik yasası bulunmadığını ve bu yasa olmadığı için ithal edilen bir g?danın içeriğini incelemenin mümkün olmadığını söylüyor. “Bir doktor olarak ithal edilen g?dada zehir olduğunu dü?ünür ve varlığını kanıtlayıp açıklarsam, markaya zarar vermekten dava edilirimancak ürünü üreten firmaya hiçbir ?ey olmaz” diyen Demirkol, GDO’lu ürünlerin alerji riskini artırmanın yanında insan ve hayvanlarda antibiyotiklere karşı direnç oluşumuna da neden olduğunu belirtiyor. Demirkol, yapılan deneylerin en geç üçüncü nesilden itibaren kısırlık görülebilece?i sonucunu ortaya çıkardığını vurguluyor
‘AÇIKLAMALAR YETERL? DE??L’
?stanbul Üniversitesi Cerrahpa?a T?p Fakültesi Çocuk Bölümü Metabolizma ve Beslenme Bilim Dalı Ba?kanı Prof. Dr. Ahmet Aydın:
Prof. Dr. Ahmet Aydın, hükümet yetkililerinin GDO tohumları nın bebekmamaları nda olmayaca?? açıklamasını yeterli bulmuyor ve “Madem bebeklere zararlı olduğunu biliyoruz, neden iki-üç yağ?ndaki çocuklara yediriyoruzı” sorusunu soruyor. Prof. Dr. Aydın’a göre toksinler ve di?er zararlımaddeler, körpe vücutları daha çok etkiliyor. Hamileler ve çocuk sahibi olabilecek genç erkekler de aynı riski ta??yor.
‘KANSER YAPMAZ’ D?YEMEY?Z
?stanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü’nden Uzman Dr. Yavuz Dizdar: GDO’lu ürünlerin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin yeterince ara?tırı lmadığını söyleyen Uzman Dr. Yavuz Dizdar, ?u ana kadar bilinen zararlar arasında, ciddi alerjiler ile bir GDO türüne özgü olan ve ölümcül seyreden kas erimesi olduğunu hatırlattı. Dr. Dizdar’a göre, hiç karşıla??lmayan bir genin etkileri tahmin edilemez. Bu nedenle “GDO’lu ürünler, kanser ve Alzheimer gibi hastalıklara neden olmaz!” demek doğru de?il. Dr. Dizdar’a göre tüketti?imiz g?daları n güvenli olup olmadığını bilmemiz binlerce yıldır tüketiyor olmamızın bir sonucu. Oysa GDO’lar son 10 yıldır tüketiliyor. Bu anlamda do?ada var olmadıkları ve hiçbir güvenlik ara?tırması yapılmadığı için halkın bilinmeze itilmesine sessiz kalmamak gerekiyor.
‘GDO’YA HAYIR!’ demek için 5 neden
Geneti?i De?i?tirilmiş Organizmalar (GDO) ile ilgili olarak 30’u a?kın sivil toplum kurulu?unu barı ndıran “GDO’ya Hayır Platformu” kuruldu. Platform GDO’lu ürünlere 5 nedenden dolayı ‘Hayır’ diyor. GDO’nun insan sağlığı üzerine etkileri konusunda
bugüne kadar yapılan ara?tırmalar, kesin sonuçlara ulaşmamış. Bu nedenle yapılan ara?tırmalar yetersizdir. GDO’lu ürünler bebekler için yasak, anne babalar için serbesttir. Bu ürünler zararlı ise emziren ya da hamile kadınlar tarafından neden tüketilmekte; iddia edildiği gibi zararlı de?ilse bebeklere niçin yasaklanmaktadırı Hayvan denekleri üzerinde yapılan denemeler GDO’ları n;
kan yapısını bozduğunu, ba????klık sistemini çökertti?ini, sinir sistemini tahrip etti?ini, organlarda küçülme meydana getirdiğini ve sonraki nesillerde üreme yetene?ini bitirdiğini göstermektedir. GDO’lu ürünlerde antibiyotik direnç geni kullanılmakta ve bunun insan ve hayvan sağlığı açısından son derece zararlı olduğu bilinmektedir. GDO’lu yemlerle beslenen hayvanlar ve ürünler de GDO’lu
sayılmaktadır. Ancak ürünlerin etiketlenmesine ilişkin hiçbir madde yönetmelikte yer almamaktadır.
DÜNYA SA?LIK ÖRGÜTÜ NE D?YOR?
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), günümüzde uluslararası pazarlarda satılan
GDO’lu ürünlerin risk değerlendirmelerinden geçti?ini ve insan sağlığına etki edecek herhangi bir zararı n tespit edilmediğini söylüyor. Ancak genel g?da
hijyeni prensiplerine göre satı? öncesi ve sonrasında risk değerlendirmesi ve sık?
bir denetleme yapılması gerekiyor.