Menopoz kadınlarda adetlerin kesilmesi ile ba?layan dönemdir.
Menopoz öncesi dönemde yumurtalıkları n fonksiyonu yavaşlayarak yumurtlama düzensizle?ir ve yumurtalıklardan daha az östrojen (kadınlık hormonu) salınır. Bu de?i?iklik sadece üreme organları nı de?il aynı zamanda tüm vücudu etkiler. Aylık adetleriniz vücudunuzu gebeli?e hazırlayan karmaşık fonksiyonları n sonucudur.
Beyniniz ve yumurtalıkları nız birlikte hareket ederek salg?ladıkları hormonlar ile yumurta geliğimini sağlar. Bu hormonlar aynı zamanda yumurtlamaya, yani yumurtanın içinde geli?ti?i folikülden (keseden) salınımına neden olur.
Bu hormonları n etkisi ile gebeli?e hazırlanan ve kalınla?an rahmin iç tabakası, gebelik oluşmadığında adet kanaması olarak dökülür.
Ya? ilerledikçe yumurtalıklarda yağlanır, 40 yağ civarı nda yumurtalıklar beyinden gelen hormonal sinyallere daha az cevap verir, ve daha az östrojen salg?lar.
Adetler düzensizle?ir, ve menopoz öncesindeki bu dönemde östrojen seviyesi h?zlı bir dü?ü? gösterir. Sonunda yumurtalıklardan yumurta geliğimi ve östrojen üretiminin durması ile adetler kesilir ve menopoz başlar.
Menopoz ba?ladığında artık gebelik mümkün de?ildir. Ortalama menopoz yağ? 51 dir ve ço?unlukla 42-56 yağları arasında gerçekle?ir. Eğer yumurtalıklar herhangi bir nedenden dolayı alınırlarsa menopoz başlar. Menopozdan sonrada östrojen seviyesi 10-15 yıl boyunca dü?meye devam eder.
Östrojen seviyesi azaldığında neler olurı
Östrojen vücutta birçok organ sistemini etkileyen bir hormondur. Menopozda östrojen üretiminin azalmasına ba?lı olarak vücudunuzda bir çok de?i?iklik meydana gelir.
Bu da çe?itli yakınmalara neden olur. Bununla birlikte uygun östrojen tamamlama tedavisi ile yakınmaları n ço?u engellenebilir.
Menopoza ba?lı sık görülen yakınmalar ?unlardır:
Cilt ve vajendeki de?i?ikler
Menopozda e?er östrojen tedavisi uygulanmazsa cildin elastikiyeti bozulur.
Östrojen eksikliği vajinal kurulu?uda yol açar. Buda cinsel aktiviteyi zorla?tırı r. Vajinal kuruluk yakınması olan kadınlarda cinsel ilişki sırasında zedelenen dokulardan kanamalar olabilir.
Mesane ve uretra (idrar kanalı ağzının) östrojen azlığından etkilenerek, sık enfeksiyon ve idrar kaçırmaya neden olabilir.
S?cak basmaları
S?cak basması kendini ba? boyun ve gö?üs cildinin kızarmasıyla belli eder. Bazen çarpıntı ve terleme bunu takip eder. Hergün birkaç kez görülebilen bu yakınmalar birkaç dakika sürer. Çoğunlukla gece görülen bu yakınmalar uykusuzlu?a neden olur.
Bu durum gün boyunca huzursuzluk oluşturabilir. Çoğunlukla bir yıldan fazla süren sıcak basmaları be? yıldan fazla devam etmez. Östrojen tamamlama tedavisi ile bu yakınmalardan tamami ile kurtulmak mümkündür.
Birçok kadın menopozda panik hali, depresyon, huzursuzluk, yorgunluk, unutkanlık ve uykusuzlukla karşıla?abilir. Çalı?malar östrojen alan kadınlarda bu bulgulara daha az rastlandığını göstermiştir.
Kalp hastalıkları
Menopozdan sonra kalp hastalığı riski artar. Bunun en önemli nedeni azalmış östrojene ba?lı kolesterol (özellikle dü?ük ağırlıklı kolesterol) seviyesinin yükselmesidir.
Dü?ük ağırlıklı kolesterol kalp hastalıkları ile ilişkilidir. Kan damarları nda yağ plakları oluşturarak tıkanıklara neden olur. Östrojen tamamlama tedavisi bunuortadan kaldırarak damar tıkanıklıkları nı önler ve menopozda kalp hastalığı görülme riskini %50 azaltır.
Bunun yanısıra kalp hastalığı için di?er risk faktörleride ara?tırı lmalıdır. Aile bireylerinde kalp hastalığı olması, sigara, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, ?i?manlık, ağırı alkol tüketimi ve stres kalp hastalığı riskini arttırı r.
Kalp hastalığından korunmak için bazı öneriler ?unlardır;
- Tansiyonunuza düzenli olarak ölçtürün
- Sigara içmeyin
- Kolesterol ve doymu? yağlar içeren g?dalardan uzak durun
- Kilonuza dikkat edin
- Düzenli egzersiz yapın
- Düzenli saılık kontrölü yaptırı n
- Osteoporoz (kemik erimesi)
Östrojen kalsiyum kayb?nı engelleyerek kemiklerin yapısını korur. 30 yağ?ndan sonra kemiklerden kalsiyum kayb? başlar, kemikler incelir ve zayıflar.
Osteoporoz denen bu süreç menopozdan sonra belirgin bir şekilde h?zlanır. ?leri yağlarda kemikler zayıflar ve kolaylıkla kırı oluş. Kadınları n hepsi menopoza girmesine ra?men bazıları nda osteoporoz geliğir.
Ülkemizde osteoporoz geli?me riski yüksektir. Ailesinde osteoporoz olanlarda, ileri yağda, vücut ağırlığı dü?ük olan ki?ilerde vey menopoza erken giren kadınlarda osteoporoz riski artar.
Bunun yanısıra yağam stiliniz, egzersiz yapmamak, sigara içmek, fazla kahve ve alkol almak, kalsiyumdan dü?ük dietle beslenmek osteoporozu arttırı r. H?zlı kemik kayb? riskini belirlemek için özel bir test olmamasına ra?men kemik yo?unlu?u ölçülerek kemiklerin kırı lmaya ne kadar dayanıklı olduğu anla??labilir.
Menopozdan sonra erken dönemde kemik kayb? h?zlıdır ve östrojen tedavisi ile kemik kitlesi korunabilir. Eğer menopozdan sonra östrojen tedavisine ba?lamak için bir veya iki yıl beklerseniz kaybedilen kemik kitlesini yerine koymak mümkün olmaz.
Bu nedenle kemik kayb? bu a?amaya gelmeden östrojen tedavisine ba?lanması gerekir. Kemik kitlesini korumakta iki önemli faktör ise kalsiyum ve egzersizdir.
45 yağ öncesinde günlük kalsiyum ihtiyacı 1 mg iken 45 yağ sonrasında bu ihtiyaç 1.5 mg’a çıkar ,östrojen alan menopozdaki kadınlarda kalsiyum ihtiyacı 1.2 mg dır.
Süt ürünleri kalsiyumdan zengindir. Menopozda sadece kalsiyum alımı kemik kayb?nı engellemez, fakat kalsiyum östrojenle birlikte alınırsa kemik kayb? azalır. Düzenli egzersiz kemik yo?unlu?unun korunmasına yard?mcı olur.
Yürüyü?ü, jogging ve aerobik kas ve eklem hareketliliğini arttıracak ve ki?inin kendini zinde hissetmesini sağlayacaktır.
Östrojen tamamlama tedavisi
Östrojen tamamlama tedavisinin özellikle menopozdan hemen sonra ba?landığında kemik kayb?nı durdurduğu bilinkektedir. Östrojen aynı zamanda kalp hastalığı riskini ve menopoza ba?lı di?er bulguları azaltır.
Doktorunuz sizin için uygun olan östrojen dozunu ve kullanım ?eklini belirler. Östrojen kullanımını sınırlayan bazı durumlar vardır.
Bunlar:
- Meme kanseri
- Rahim kanseri
- Karaci?er hastalığı
- Safra kesesi hastalığı
- Kanın p?htıla?ma bozuklukları
- Nedeni bilinmeyen vajinal kanama
Bu durumlardan herhangi birisi mevcut ise menopoza ba?lı bulguları tedavi etmek için doktorunuza alternatif metodları danı??nız.
Östrojenin yan etkileri
Östrojene ba?lı bulantı görülebilir. Östrojen uykudan önce alındığında veya cilde yapıştırı lan tipleri kullanıldığında bu sorunla karşıla??lmaz. Östrojen kullanımı sırasında görülen di?er bir yakınma ise memelerde ki gerginliktir.