Normal yumurtalık fonksiyonları
Polikistik over hastalığının nasıl oluştu?unu anlayabilmek için, yumurtalık fonksiyonları nın bilinmesi gerekir. Üreme ça??nda yumurtalıkları n iki ana fonksiyonu vardır; bunlardan biri düzenli adet kanamaları nın arasında yumurta üretimi, di?eri ise östrojen ve progesteron hormonları nın Salınmasıdır.
Bu hormonlar yumurtayı döllenmeye ve Fallop tüplerini de embryo transferine hazırlar, ve döllenen embryonun rahimde tutunabilmesi için gerekli ortamı sağlar.
Beyindeki hipofiz bezinden yumurta geliğimini uyaran hormon (FSH) ve yumurtanın olgunla?arak çatlamasını uyaran hormonları n (LH) salınımı ile yumurta geliğimini ve yumurtalıklarda hormon üretimini kontrol eder.
Adet sonrasında FSH ve LH hormonları nın etkisi ile folikül geliğimi başlar, östrojen salg?layan her folikül bir yumurta içerir. Menstruel siklusun (adet dönemi) ortasında yumurtlama gerçekle?ir.
Baskın olan folikül çatlar ve yumurta Fallop tüplerine atıoluş, çatlayan folikülün hücreleri progesteron hormonu salg?lar. Bo? folikül büzü?ür, ve oluşan sarı renkli yapıya korpus luteum adı verilir.
Menstruel siklusun luteal faz denen ikinci döneminde korpus luteumdan östrojen ve çok miktarda progesteron salg?lanır.
Eğer döllenme gerçekle?irse döllenen yumurta (embryo) Fallop tüplerinde üç dört gün geçirdikten sonra rahime gelerek endometrium denen rahimin iç tabakasına yerle?ir. Östrojen ve progesteron rahmi embryonun tutunabilmesi için hazır hale getirir, ve embryonun besinini sağlar.
Eğer döllenmiş yumurta rahme tutunamazsa bu hormonlar yumurtlamadan iki hafta sonra iyice azalır, ve rahimin iç tabakası dökülür, buda adet kanamasına neden olur. Menstrüel siklus tekrar başlar.
Polikistik Over Hastalığı
Beyindeki hipofiz bezi yeterli miktarda FSH ve LH hormonu salg?lamazsa yumurtlama gerçekle?mez, ve folikül (yumurta) geliğimi menstrüel siklusun ilk döneminde durur. Bu yüzden östrojen ve androjen hormonları sürekli yüksek düzeylerde olur. Yumurtalıklar büyür ve kistler oluşur, buda daha fazla östrojen ve androjen (erkeklik hormonu) hormonu salınmasına yol açar.
Artan hormon düzeyleri ve yumutlamanın olmaması kısırlığa neden olur. Artmış hormonlarla sürekli uyarı lan endometrium (rahimin iç tabakası) kalınlağır, ve buda fazla ve düzensiz kanamaya yol açar.
Yüksek dozdaki östrojenin endometrimu sürekli uyarması sonucu yıllar içinde rahim kanseri geli?ebilir. Artmış androjen (erkeklik hormonu) düzeyleride ağırı kıllanmaya neden olur.
Polikistik Over Hastalığının Tanısı
Polikistik over hastalığının tanısı hastanın yakınmaları ve muayenesi ile kolaylıkla konabilir.
Tanının doğrulanabilmesi için kan hormon düzeylerinin ölçümü gerekir. Ultrason incelemesi ile yumurtalıklardaki kistler belirlenir. Eğer hastalık uzun süreden beri devam ediyorsa rahimden parça alınarak değerlendirilir.
Polikistik Over Hastalığının Nedenleri
Yumurtalıkları n fonksiyonunu bozarak polikistik over hastalığına neden olan birçok faktör vardır. Bilinen bazı nedenler;
?i?manlık
Polikistik over hastalığının en sık görülen nedeni ?i?manlıktır. Ya?lı dokular östrojen salg?lar, buda beyindeki hipofiz bezinden yeterli FSH salg?lanmasını engelleyerek yumurtlamayı engeller.
Diabet (şeker Hastalığı)
İnsülin düzeylerinin yüksek olduğu diabetli hastalarda yumurtalıkları n normal fonksiyonu bozulur ve polikistik over hastalığına benzer tablo geliğir.
Hormonal Bezlerdeki Düzensizlik
Böbrek üstü bezler veya di?er hormon salg?layan bezler çok aktif hale gelebilir ve polikistik over hastalığının bulguları nı oluşturur. Fazla androjen (erkeklik hormonu) üretilmesi yumurtlamayı engeller. Adrenal bezlerden salg?lanan androjenler yağ dokusunda östrojene çevrilir.
Polikistik Over Hastalığının Tedavisi
Tanısı konduktan sonra polikistik over hastalığının tedavisi kolaydır. Hasta ileride gebelik istemese bile mutlaka tedavi görmelidir, çünkü uzun süre yüksek düzeydeki hormonlara maruz kalınması rahim kanserine yol açabilir.
Kilo Verme
Birçok polikistik over hastası kilo vererek normale dönebilir. Uzun süreden beri ?i?man olan ki?ilerin kilo vermesi zaman ve çaba gerektirir. Bu hastaları n doktor kontrolü altında verilen diet programları nı uygulamaları ve ekzersiz yapmaları gerekmektedir.
Ovulasyon ?ndüksiyonu (Yumurtlamanın Uyarı lması)
Hastalığın tedavi edilmesindeki ana amaç kadının çocuk sahibi olabilmesi için yumurtlamanın uyarı lmasıdır. Bu amaçla doktor kontrolünde bazı hormon ilaçları kullanıoluş. Klomifen a? verilen ilaç ile yapılan tedavi ekonomik, kolay ve yan etkileri azdır.
Beyindeki hipofiz bezini uyararak yumurta uyarı cı hormonun salg?lanmasını sağlar. Bazen yüksek dozda ve uzun süreli kullanımı gerekebilir. Klomifene cevap vermeyen vakalarda enjeksiyon ile uygulanan hormon ilaçları kullanıoluş. Bu ilaçlar yumurtalıkları n daha fazla uyarı lmasına ve ço?ul gebeliklere yol açabilir.
Hormon Tedavisi
Polikistik over hastalığının tedavisinde kullanılan en iyi hormon ilacı dü?ük doz doğum kontrol hapları dır. Bunlar yumurtalıklardan hormon üretilmesini azaltarak yükselmiş androjen (erkeklik hormonu) düzeylerinin dü?mesini sağlar.
Eğer 35 yağ?n üzerinde ve sigara içiyorsanız doğum kontrol hapları önerilmez. ?leride hamilelik istenmediğinde ve androjen düzeylerinin çok yüksek olduğu hastalarda aylık progesteron tedavisi ile adetler düzenlenir.
Cerrahi
?laçlar ile tedavi sağlanamazsa laparoskopi ile lazer veya elekrokoter uygulanarak yumurtlama uyarı labilir.
Erken Tanı
Annesinde polikistik over hastalığı olan kadınlar dikkatli olmalıdır. Eğer adetlerin ba?lamasından beri adet düzensizlikleri varsa polikistik over hastalığı yönünden ara?tırma yapılması gerekir.
Sonuç
Polikistik over hastalığı ağırı kıllanmaya, adet düzensizliklerine, ağırı kanamalara, yumurtlamanın olmaması ve kısırlığa yol açar. Hastalığın nedeni kesinlikle bilinmemesine ra?men hastalık ba?arı ile tedavi edilebilir.